هدف: پژوهش حاضر با هدف مدل‌سازی ساختاری- تفسیریِ عوامل موثر در مدیریت پرونده جهت کاهش تراکم پرونده های قضایی سازمان‌دهی شده است.

روش‌شناسی: این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از منظر ماهیت، در زمره پژوهش‌های کیفی-اکتشافی با رویکرد سیستمی قرار دارد. در فاز نخست، مؤلفه‌های مبنایی با بهره‌گیری از تکنیک دلفی شناسایی و غربال‌گری شدند. در فاز دوم، جهت تبیین شبکه روابط سلسله‌مراتبی، متدولوژی مدل‌سازی ساختاری تفسیری به کار گرفته شد. داده‌های پژوهش از طریق پنل نخبگان متشکل از ۱۵ نفر خبرگان که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده بودند، گردآوری و تحلیل گردید. در نهایت، پویایی سیستم و پایداری الگو از طریق تحلیل اثرات متقابل (MICMAC) ارزیابی شد.

یافته‌ها: واکاوی داده‌ها منجر به استخراج ۱۳ مؤلفه محوری در قالب یک ساختار سلسله‌مراتبی پنج‌سطحی گردید. نتایج حاکی از آن است که متغیرهای پایداری زیرساخت‌های شبکه، امنیت و حفاظت از داده‌ها، استانداردسازی سامانه‌ها و امضای الکترونیک، سنگ‌بنای محرک‌های ریشه‌ای (سطح پنجم) را تشکیل می‌دهند. در سطوح میانی، مؤلفه‌هایی همچون استعلامات برخط میان‌دستگاهی، ابلاغ الکترونیک خودکار، سواد دیجیتال کاربران، ارجاع هوشمند، دسترسی به آرای مشابه و جریان تمام‌الکترونیک پرونده به عنوان لایه‌ی عملیاتی شناسایی شدند. در قله مدل، مؤلفه‌های خودکارسازی مدیریت مواعد، پایش هوشمند دادرسی و کاهش بار کاری قرار گرفتند. تحلیل میک‌مک نیز مبرهن ساخت که تقلیل بار کاری، وابسته‌ترین متغیر و برآیندِ هم‌افزایی زیرساخت‌های نفوذی است.

نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش. نشان می‌دهد که تراکم‌زدایی از محاکم، پدیده‌ای مستقل نبوده بلکه محصول ثانویه استقرار زیرساخت‌های پایدار و فرآیندهای سلسله مراتبی اکتشاف شده تحقیق حاضر محسوب می‌شود.